KiesHerstel werkt samen met onze partnerkliniek in Kaapstad. Deze gids legt uit hoe wachttijden in de Nederlandse ggz en verslavingszorg werken, welke rechten je hebt, wat je zorgverzekeraar voor je moet doen en hoe je de wachttijd veilig overbrugt. Ook vind je wat er in België anders is. Het is algemene informatie op basis van overheidsinformatie, geen medisch advies.
Het korte antwoord
- Er is een norm. In de ggz, waar verslavingszorg onder valt, geldt de Treeknorm: binnen 4 weken een eerste gesprek (intake) en binnen 10 weken na dat gesprek de start van je behandeling. Samen niet langer dan 14 weken.
- Het is een streefnorm, geen garantie. Je kunt de kliniek niet dwingen je eerder te helpen. Je kunt wel je zorgverzekeraar inschakelen.
- Vraag zorgbemiddeling aan. Wacht je langer dan de Treeknorm, dan moet je zorgverzekeraar je helpen een andere aanbieder te vinden. Dat is gratis en geldt voor elke polis.
- Bij acute nood is er geen wachttijd. Bel je huisarts of de huisartsenpost, of 112 als het levensbedreigend is.
- Stop niet zomaar in je eentje met alcohol, benzodiazepines of GHB. Ontwenning daarvan kan gevaarlijk zijn. Overleg eerst met je huisarts.
Hoe werkt de Treeknorm?
De Treeknorm is een landelijke afspraak tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars over de maximaal aanvaardbare wachttijd. Voor de ggz zijn er twee delen:
| Wachttijd | Maximaal |
|---|---|
| Van aanmelding tot eerste gesprek (intake) | 4 weken |
| Van intake tot start van de behandeling | 10 weken |
| Totaal | 14 weken |
Zorgaanbieders van specialistische ggz moeten hun wachttijden voor ambulante zorg (zonder opname) op hun website zetten. Kijk dus bij een paar aanbieders in je regio voordat je je aanmeldt, en vraag bij je aanmelding ook naar de wachttijd voor een opname als je denkt dat je die nodig hebt.
Stap 1: Vraag zorgbemiddeling aan bij je zorgverzekeraar
Wacht je langer dan de Treeknorm, of hoor je bij je aanmelding al dat dat zo gaat zijn? Dan kun je meteen zorgbemiddeling (ook wel wachtlijstbemiddeling) aanvragen.
- Bel of mail je zorgverzekeraar en zeg dat je zorgbemiddeling wilt voor ggz of verslavingszorg. Het telefoonnummer staat op je zorgpas en op de website.
- Houd je verwijzing bij de hand, en de naam van de aanbieder waar je op de wachtlijst staat en de wachttijd die je is genoemd.
- Je verzekeraar zoekt een aanbieder waar je sneller terechtkunt. Je beslist zelf of je overstapt. Volgens GGZ Drenthe kijkt de verzekeraar daarbij niet naar je medische gegevens of de inhoud van je verwijzing.
- Is er bij gecontracteerde aanbieders geen plek? Dan kan je verzekeraar volgens de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) ook een niet-gecontracteerde aanbieder benaderen, meestal met een afspraak vooraf. Die zorg vergoedt de verzekeraar dan volledig.
Belangrijk: vraag eerst echt om bemiddeling en leg vast wanneer je dat deed. Volgens de NZa mag je verzekeraar de vergoeding bij een niet-gecontracteerde aanbieder niet beperken als de bemiddeling niet tot tijdige zorg leidt, maar dan moet je wel eerst om bemiddeling hebben gevraagd.
Proactieve zorgbemiddeling
Sinds 20 april 2026 mag je zorgverzekeraar ook zelf contact met je opnemen als je langer dan de Treeknorm wacht. Dat heet proactieve zorgbemiddeling. Je geeft bij je verwijzer, meestal de huisarts, aan of je dat wilt. Het wordt in fases ingevoerd, dus wacht er niet op: vraag het zelf aan als je te lang wacht.
Stap 2: Overbrug de wachttijd veilig
Wachten op hulp is zwaar, juist als je net de stap hebt gezet. Dit helpt:
- Blijf in contact met je huisarts of praktijkondersteuner (POH-ggz). Zij kunnen je tijdens het wachten begeleiden, je medisch in de gaten houden en je verwijzing aanpassen als het slechter gaat.
- Vraag de aanbieder wat je alvast kunt doen. Veel ggz-instellingen bieden tijdens de wachttijd online modules, informatiebijeenkomsten of groepen.
- Bel een infolijn. De Alcohol- en Drugs Infolijn van het Trimbos-instituut (0900-1995, ma-vr 9:00-17:00, 10 cent per minuut) luistert, geeft advies en helpt je verder.
- Zoek een zelfhulpgroep. Groepen zoals AA en NA zijn gratis en hebben geen wachtlijst. Ook voor naasten bestaan er groepen.
- Betrek iemand die je vertrouwt. Spreek af wie je belt als het misgaat, en wat diegene dan doet.
- Maak je omgeving veiliger. Haal alcohol of middelen uit huis, en vermijd plekken en mensen die je terugtrekken naar gebruik.
Niet alleen afbouwen. Lichamelijke ontwenning van alcohol, benzodiazepines (slaap- en kalmeringsmiddelen) en GHB kan gevaarlijk zijn, met risico op toevallen of een delier. Stop of bouw daar nooit zonder medische begeleiding van af. Heb je ernstige ontwenningsverschijnselen, zoals trillen, zweten, verwardheid of hallucinaties? Bel direct je huisarts of de huisartsenpost, of 112.
Denk je aan zelfdoding? Bel 113 Zelfmoordpreventie op 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl. Dat kan dag en nacht.
Stap 3: Kijk naar andere opties
Lukt het via zorgbemiddeling niet snel genoeg, of past het aanbod niet bij je? Dan zijn er andere routes:
- Een andere aanbieder in Nederland, ook buiten je regio. Vraag je huisarts om een verwijzing naar een aanbieder met een kortere wachttijd.
- Online behandeling. Sommige verzekeraars wijzen op online ggz, die soms sneller beschikbaar is.
- Een opname in het buitenland. Binnen de EU kan je verzekeraar in sommige situaties vergoeden met een S2-formulier. Buiten de EU, zoals in Zuid-Afrika, vraag je vooraf een machtiging aan. Lees afkickkliniek in het buitenland vergoed voor hoe dat werkt, en beste afkickkliniek in het buitenland voor een eerlijke vergelijking van landen.
Waarom onze partnerkliniek geen wachtlijst heeft
Onze partnerkliniek in Kaapstad heeft geen wachtlijst. Na een kennismakingsgesprek en een medische inschatting is opname vaak binnen enkele dagen mogelijk.
- Detox in de kliniek zelf, voor alle middelen. Worden ontwenningsverschijnselen acuut of lopen ze op, dan verwijzen de artsen je door naar het ziekenhuis.
- Geregistreerde verpleegkundigen 24/7 aanwezig, en twee artsen die 24 uur per dag oproepbaar zijn.
- Een programma van gemiddeld ongeveer 6 weken, met daarna nazorg die doorloopt als je weer thuis bent. Lees meer in nazorg na een afkickkliniek.
- Vergoeding vanuit Nederland. Je zorgverzekeraar kan zowel het programma als de detox vergoeden, na goedkeuring van je verzekeraar. De kliniek vraagt die machtiging namens jou aan. Hoeveel je verzekeraar vergoedt, verschilt per verzekeraar en polis, maar de kliniek accepteert wat je verzekeraar betaalt en vraagt geen bijbetaling of verschil. Alleen je wettelijke eigen risico kan je verzekeraar bij je in rekening brengen.
- Vliegveld inbegrepen. Ophalen van en terugbrengen naar het vliegveld is inbegrepen, voor jou en voor familie die je brengt, bezoekt of komt halen. Zie naar een afkickkliniek in Kaapstad reizen.
Een opname ver weg is niet voor iedereen de beste keuze. Een goede kliniek bespreekt eerlijk met je of ze bij je past, en wat de alternatieven dichter bij huis zijn.
En in België?
Het Nederlandse systeem van zorgbemiddeling door je zorgverzekeraar bestaat in België niet in die vorm. Ook daar kunnen er wachttijden zijn voor verslavingszorg, vooral voor een opname. Wat je kunt doen:
- Ga langs bij je huisarts. Die kent het aanbod in je regio en kan je doorverwijzen.
- Bel De Druglijn op 078 15 10 20 (ma-vr 10:00-20:00) voor informatie, een eerste advies of hulp bij het vinden van een aanbieder. Je kunt ook chatten of mailen.
- Denk je aan zelfdoding? Bel de Zelfmoordlijn op 1813, dag en nacht.
- Opname in het buitenland: vanuit België betaal je de behandeling bij onze partnerkliniek privé. Lees afkickkliniek in het buitenland vanuit België.
Veelgestelde vragen
Hoe lang is de wachtlijst voor verslavingszorg?
Dat verschilt per regio, instelling en soort behandeling. Aanbieders van specialistische ggz zetten hun wachttijden voor ambulante zorg op hun website. Voor een opname vraag je het bij je aanmelding na. De landelijke norm is maximaal 4 weken tot de intake en 10 weken tot de behandeling.
Kan mijn zorgverzekeraar ervoor zorgen dat ik voorga?
Nee, voorrang op een wachtlijst mag niet. Je verzekeraar kan je wel helpen een andere aanbieder te vinden waar je sneller terechtkunt.
Kost zorgbemiddeling geld?
Nee, zorgbemiddeling door je zorgverzekeraar is gratis en geldt voor elke polis.
Ben ik mijn plek op de wachtlijst kwijt als ik zorgbemiddeling aanvraag?
Vraag dat na bij je zorgverzekeraar en de aanbieder. Je beslist zelf of je overstapt naar een aanbieder die je verzekeraar voorstelt; zeg je oude plek pas af als je nieuwe startdatum vastligt.
Wat als het tijdens het wachten slechter met me gaat?
Neem direct contact op met je huisarts. Bij acute problemen, een crisis of ernstige ontwenningsverschijnselen is er geen wachttijd: bel de huisartsenpost of 112.
Neem vrijblijvend contact op, of stuur ons een WhatsApp op +27 84 775 8623.
Bronnen
- Rijksoverheid, Krijg ik te maken met wachttijden als ik zorg nodig heb?: rijksoverheid.nl
- Nederlandse Zorgautoriteit, De wachttijden bij gecontracteerde zorgaanbieder zijn te lang. Wat moet de zorgverzekeraar doen?: nza.nl
- GGZ Drenthe, Wachttijden (Treeknorm, zorgbemiddeling en proactieve zorgbemiddeling): ggzdrenthe.nl
- a.s.r., Wachtlijstbemiddeling: asr.nl
- De Geschillencommissie Zorg, uitspraak over de Treeknorm als streefnorm: degeschillencommissiezorg.nl
- Trimbos-instituut, Publieksinformatie en DRUGSinfo, Contact met De Drugs Infolijn: trimbos.nl, drugsinfo.nl
- De Druglijn, Bel De Druglijn: druglijn.be
Deze pagina is algemene informatie, geen medisch advies. Twijfel je over je gezondheid of over veilig stoppen, neem dan contact op met je huisarts.