Afkicken en je werk: ziekmelden, loon en wat je je werkgever vertelt

KiesHerstel werkt samen met onze partnerkliniek in Kaapstad. Deze gids gaat over de praktische kant van een opname in het buitenland als je in loondienst werkt in Nederland of België: ziekmelden, loondoorbetaling of gewaarborgd loon, de bedrijfsarts of het ziekenfonds, wat je wel en niet hoeft te vertellen en weer aan het werk gaan. Het is algemene informatie op basis van overheidsinformatie, geen juridisch of arbeidsrechtelijk advies.

Het korte antwoord

• Een opname kan gewoon ziekteverzuim zijn. Ben je door je verslaving niet in staat om te werken, dan meld je je ziek volgens de regels van je werkgever. Lees eerst je arbeidsovereenkomst, cao of arbeidsreglement.
• Je hoeft niet te zeggen wát je hebt. In Nederland mag je werkgever niet vragen naar de aard of oorzaak van je ziekte. In België staat de diagnose niet op het deel van het medisch attest dat je werkgever krijgt.
• Nederland: je werkgever betaalt bij ziekte maximaal 2 jaar (104 weken) minstens 70% van je loon door, in het eerste jaar minimaal het minimumloon. In veel cao's is dat in het eerste jaar 100%.
• België: als bediende krijg je de eerste 30 dagen gewaarborgd loon van je werkgever. Daarna betaalt je ziekenfonds een uitkering van 60% van je begrensde brutoloon.
• Naar het buitenland tijdens ziekte? Overleg vóór vertrek. In Nederland heb je toestemming van je werkgever nodig, die de bedrijfsarts om advies kan vragen. In België heb je voor een verblijf buiten de EU vooraf schriftelijke toestemming nodig van de adviserend arts van je ziekenfonds.

Stap 1: Lees je eigen regels

Kijk vóór je iets meldt in je arbeidsovereenkomst, cao, verzuimprotocol (Nederland) of arbeidsreglement (België). Let op:

• Hoe en wanneer je je ziek meldt, en bij wie.
• Wachtdagen (Nederland): je werkgever mag de 1e of de 1e 2 ziektedagen onbetaald laten als dat in je contract of cao staat.
• Aanvulling op je loon: veel werkgevers betalen meer dan het wettelijke minimum.
• Een bedrijfsmaatschappelijk werker of vertrouwenspersoon: veel organisaties hebben iemand bij wie je vertrouwelijk terechtkunt.
• Een alcohol- en drugsbeleid: vooral in veiligheidsgevoelige functies staat daarin vaak welke hulp je werkgever biedt als je zelf aan de bel trekt.

Stap 2: Wat krijg je doorbetaald?

Ben je arbeider in België, dan krijg je de eerste 7 dagen je volledige loon en daarna tot dag 30 een deel van je loon van je werkgever, aangevuld door het ziekenfonds. Ben je zelfstandige of zzp'er, dan gelden deze regelingen niet. Kijk dan of je een arbeidsongeschiktheidsverzekering hebt, of vraag je ziekenfonds naar de regels voor zelfstandigen.

Een opname in onze partnerkliniek duurt ongeveer 6 weken. Reken in België dus mee dat je na de eerste 30 dagen een uitkering van je ziekenfonds krijgt, en dat je je arbeidsongeschiktheid daar op tijd moet aangeven: als bediende binnen 28 kalenderdagen, als arbeider binnen 14.

Stap 3: Wat vertel je je werkgever?

In Nederland mag je werkgever bij je ziekmelding niet vragen wat je hebt, waar het door komt of welke behandeling je krijgt. Hij mag wel vragen:

• op welk telefoonnummer en (verpleeg)adres je bereikbaar bent;
• hoe lang je denkt dat je weg bent;
• welke werkzaamheden en afspraken er lopen.

Vertel je uit jezelf wat er aan de hand is, dan mag je werkgever dat volgens de Autoriteit Persoonsgegevens niet vastleggen of delen. Over je diagnose en je mogelijkheden praat je met de bedrijfsarts, die een beroepsgeheim heeft. De bedrijfsarts vertelt je werkgever alleen wat je wel en niet kunt en hoe lang het waarschijnlijk duurt.

In België bezorg je je werkgever meestal binnen 2 dagen een medisch attest. Het deel voor je werkgever vermeldt alleen de vermoedelijke duur en of je de woning mag verlaten. Een diagnose of behandeling valt onder het beroepsgeheim en staat er niet op. Ook een controlearts mag je werkgever geen diagnose doorgeven.

Wil je toch open zijn? Dat is jouw keuze. Sommige mensen merken dat eerlijkheid juist meer begrip en ruimte geeft, vooral als hun gebruik al effect had op het werk. Een korte boodschap is genoeg om te beginnen: "Ik meld me ziek voor behandeling van een gezondheidsprobleem. Ik verwacht van [datum] tot [datum] weg te zijn."

Stap 4: Behandeling in het buitenland afstemmen

Zuid-Afrika ligt buiten de EU, dus regel dit vóór je vertrekt.

Nederland:

1. Vraag je werkgever om toestemming om voor behandeling naar het buitenland te gaan. Je werkgever kan de bedrijfsarts laten beoordelen of het je herstel niet in de weg staat. Ga niet zonder toestemming: je werkgever kan dan je loon stopzetten.
2. Plan een gesprek met de bedrijfsarts vóór vertrek. Leg uit dat je in een kliniek wordt opgenomen, voor hoe lang, en hoe je bereikbaar bent.
3. Spreek af welk bewijs de bedrijfsarts nodig heeft, bijvoorbeeld een Engelstalige verklaring van een arts van de kliniek waarin staat dat je niet kunt werken en voor hoe lang. Vraag de kliniek of dat kan.
4. Houd rekening met de Wet verbetering poortwachter. De bedrijfsarts maakt uiterlijk in week 6 van je verzuim een probleemanalyse, en je maakt samen met je werkgever uiterlijk in week 8 een plan van aanpak. Spreek af of dat contact tijdens je opname per telefoon of video kan.

België:

1. Vraag minstens 15 dagen vóór vertrek schriftelijk toestemming aan de adviserend arts van je ziekenfonds voor een verblijf buiten de EU. Zonder die toestemming kan je ziekenfonds je uitkering stopzetten voor de duur van je verblijf.
2. Geef je verblijfadres door aan je werkgever en je ziekenfonds, zodat je niet wordt opgeroepen voor een controle in België terwijl je in Kaapstad bent.
3. Vraag je werkgever en ziekenfonds welk attest ze aanvaarden van een arts in het buitenland, en of het in het Engels mag.

Voor visum, vlucht en aankomst, zie naar een afkickkliniek in Kaapstad reizen. Bij onze partnerkliniek is ophalen van en terugbrengen naar het vliegveld inbegrepen, voor jou en voor familie die je brengt, bezoekt of komt halen.

Stap 5: Planning en overdracht

• Neem de tijd om beter te worden. Een opname is weken, geen dagen. Vraag de kliniek eerst hoe lang zij voor jou aanraadt en spreek pas daarna data af met je werk.
• Vakantiedagen of onbetaald verlof kunnen helpen voor de reisdagen, als je werkgever akkoord gaat. In Nederland mag je werkgever tijdens ziekte geen vakantiedagen afschrijven zonder jouw duidelijke toestemming: leg het schriftelijk vast.
• Maak een korte overdracht. Dat beschermt jou en je collega's, en scheelt telefoontjes tijdens je behandeling.
• Spreek af hoe vaak je contact hebt en met wie, en dat je tijdens je opname niet in je mail kijkt. Vraag de kliniek naar de regels voor telefoon en laptop.

Stap 6: Weer aan het werk

• Plan vóór je eerste werkdag een gesprek met je leidinggevende en, in Nederland, met de bedrijfsarts.
• Bouw rustig op, bijvoorbeeld met minder uren of aangepast werk in de eerste weken. In Nederland heet dat re-integratie en adviseert de bedrijfsarts erover; in België bespreek je met de adviserend arts van je ziekenfonds of je eerst gedeeltelijk mag hervatten.
• Plan je nazorg rond je werk: de tijden van online groepen, zelfhulpgroepen en wie je belt op een moeilijke dag. Een goede kliniek maakt dat plan samen met je voordat je naar huis gaat.
• Denk na over triggers op het werk, zoals de vrijdagmiddagborrel, klanten fêteren of werkdruk, en hoe je daarmee omgaat.

Veelgestelde vragen

Krijg ik loon doorbetaald als ik in het buitenland word behandeld?
In Nederland ja, als je ziek bent en je werkgever toestemming geeft voor je verblijf in het buitenland. In België heb je de eerste 30 dagen als bediende recht op gewaarborgd loon; voor de uitkering daarna heb je toestemming van de adviserend arts van je ziekenfonds nodig. Leg de afspraken altijd schriftelijk vast.

Moet ik zeggen dat het om een verslaving gaat?
Nee. In Nederland mag je werkgever er niet naar vragen; dat bespreek je met de bedrijfsarts. In België staat de diagnose niet op het attest voor je werkgever. Hoeveel je verder vertelt, bepaal je zelf.

Mag ik worden ontslagen omdat ik ziek ben?
In Nederland geldt in de eerste 2 jaar van ziekte in principe een opzegverbod, met uitzonderingen, bijvoorbeeld als je niet meewerkt aan je re-integratie. In België ligt het anders. Twijfel je, vraag dan advies aan je vakbond of het Juridisch Loket (Nederland), of je vakbond of ziekenfonds (België), vóór je vertrekt.

Vergoedt mijn verzekering de behandeling zelf?
Vanuit Nederland kan je zorgverzekeraar het programma vergoeden na een machtiging, die de kliniek namens jou aanvraagt; lees afkickkliniek in het buitenland vergoed. Vanuit België betaal je de behandeling privé; zie afkickkliniek in het buitenland vanuit België.

Hoe lang kan ik wegblijven?
In Nederland betaalt je werkgever maximaal 104 weken loon door. In België loopt het gewaarborgd loon 30 dagen, daarna betaalt het ziekenfonds. De opname zelf duurt bij onze partnerkliniek ongeveer 6 weken, met daarna nazorg.

Neem contact op over een opnamedatum, of stuur ons een WhatsApp op +27 84 775 8623.

Bronnen

• Rijksoverheid, Hoeveel loon krijg ik doorbetaald als ik ziek ben? en Hoe lang krijg ik loon doorbetaald als ik ziek ben?: rijksoverheid.nl
• UWV, Loondoorbetaling tijdens ziekte en Stappenplan Wet verbetering poortwachter: uwv.nl
• UWV, Opzegverbod: uwv.nl/nl/ontslag/opzegverbod
• Autoriteit Persoonsgegevens, Regels voor werkgevers bij zieke werknemers: autoriteitpersoonsgegevens.nl
• Ondernemersplein (KVK), Werknemer ziekmelden en betermelden: ondernemersplein.overheid.nl
• FNV, Op vakantie als je ziek bent: fnv.nl
• Socialezekerheid.be, Arbeidsongeschiktheid (gewaarborgd loon) en België verlaten: socialsecurity.be
• RIZIV, De arbeidsongeschiktheidsuitkering, Aangifte en erkenning en Medische controle: riziv.fgov.be
• Liberale Mutualiteit, Ik ben arbeidsongeschikt. Mag ik op reis?: lm-ml.be
• Gegevensbeschermingsautoriteit, Gezondheidsgegevens: gegevensbeschermingsautoriteit.be
• ACV, Wat te doen bij ziekte?: hetacv.be

Deze pagina is algemene informatie, geen juridisch of arbeidsrechtelijk advies. Je rechten hangen af van je contract, cao en situatie. Vraag bij twijfel advies aan je vakbond, het Juridisch Loket of je ziekenfonds.